Adaptogeny

Adaptogeny to grupa roślin i grzybów, które od wieków stosowane są w medycynie ajurwedyjskiej i chińskiej jako wsparcie dla organizmu w stanach przewlekłego stresu i przemęczenia. Współczesne badania potwierdzają część z tych właściwości – choć warto podchodzić do tej kategorii bez nadmiernych oczekiwań i rozumieć, czym adaptogeny faktycznie są, a czym nie.

Czym są adaptogeny

Termin „adaptogen" opisuje substancje roślinne, które pomagają organizmowi adaptować się do różnego rodzaju stresorów – fizycznych, psychicznych i środowiskowych – nie poprzez bezpośrednie działanie stymulujące lub uspokajające, lecz przez modulowanie reakcji na stres. Klasyczna definicja wymaga, by taka substancja była nieswoista (działała na wiele układów), bezpieczna przy długotrwałym stosowaniu i pomagała przywracać równowagę fizjologiczną bez względu na kierunek zaburzenia. 

Do najlepiej przebadanych adaptogenów należą ashwagandha (Withania somnifera), żeń-szeń właściwy (Panax ginseng), żeń-szeń syberyjski (Eleutherococcus senticosus) i maca (Lepidium meyenii).

Właściwości i zastosowanie adaptogenów

Ashwagandha jest jednym z najlepiej zbadanych adaptogenów. Zawiera aktywne witanolidy, którym przypisuje się właściwości modulujące oś HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza). W badaniach klinicznych była stosowana w kontekście łagodzenia subiektywnego odczucia stresu i zmęczenia, poprawy jakości snu oraz wspierania regeneracji po wysiłku fizycznym.

Żeń-szeń właściwy jest tradycyjnie stosowany jako tonik wspierający witalność i koncentrację. Zawiera ginsenozydy – związki o złożonym działaniu na układ nerwowy i immunologiczny. Żeń-szeń syberyjski (eleuterokok) działa podobnie, choć należy do innej rodziny roślin i zawiera różne substancje czynne (eleuterozyd).

Maca to roślina andyjska z rodziny kapustowatych, stosowana tradycyjnie jako środek wzmacniający energię i libido. W badaniach obserwowano wpływ na poziom energii i subiektywne odczucie witalności, choć mechanizm działania nie jest w pełni wyjaśniony.

Adaptogeny nie są lekami i nie zastępują leczenia zaburzeń lękowych ani depresji. Działają subtelnie i stopniowo – efekty obserwuje się zazwyczaj po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Adaptogeny – co znajdziesz w naszym sklepie

W kategorii dostępne są produkty kilku dostawców w różnych formach.

Ashwagandha dostępna jest zarówno w proszku BIO (Bio Planet, Batom) – forma wygodna do dodawania do koktajli i napojów – jak i w kapsułkach: ForMeds BICAPS Ashwagandha oraz Medica Herbs Ashwagandha. Kapsułki zapewniają precyzję dawkowania, proszek jest elastyczniejszy i zazwyczaj korzystniejszy cenowo przy regularnym stosowaniu.

Maca w proszku BIO dostępna od Bio Planet oraz Batom – tu również kryterium wyboru to głównie ilość i preferowana forma spożycia.

Żeń-szeń znajdziesz w postaci ampułek płynnych od Meridian: ekstrakt z żeń-szenia właściwego oraz dwa warianty z mleczkiem pszczelim – żeń-szeń właściwy i syberyjski. To forma zapewniająca szybkie wchłanianie, charakterystyczna dla tej marki.

Uzupełnieniem jest herbata Yogi Tea Ashwagandha Balance BIO – łagodniejsze wprowadzenie do adaptogenów dla osób, które nie chcą sięgać od razu po kapsułki lub proszek.

Warto wiedzieć, że ashwagandha pojawia się też w kategorii stres, sen i układ nerwowy, gdzie łączy się z innymi suplementami wspierającymi relaksację i jakość snu.